Zwitserland – Deel 3: Leren luisteren naar de natuur
Zoals ik beschreef in deel 1 en deel 2 van deze serie over onze reis naar Zwitserland, bezochten we in mei 2023 de regio rond Innertkirchen. Dat kwam voort uit een sterk gevoel dat we juist daar in het voorjaar moesten zijn.
Voor deze reis besloot ik iets te doen wat ik al jaren niet meer had gedaan. Ik kocht een nieuwe camera en een gimbal om mooie foto's en videobeelden te kunnen maken. Een oude liefde die door de komst van de camera op mijn mobiele telefoon langzaam was veranderd in de gewoonte om vooral snelle snapshots te maken.
Toch miste ik het om weer bewust foto's te maken, een landschap rustig in beeld te brengen en de sfeer van een plek vast te leggen. Zoals vroeger, toen ik in de donkere kamer de foto's van mijn spiegelreflexcamera zelf afdrukte en eindeloos experimenteerde met licht.
De weken voor vertrek oefende ik daarom met de gimbal. Misschien ken je zo'n apparaat: een stabilisator waarmee je al lopend vloeiende videobeelden kunt maken zonder schokkende bewegingen. Maar als je hem nog niet onder controle hebt, vliegt de camera alle kanten op en doet hij precies níét wat je voor ogen had. In sommige video's kun je dat nog terugzien; dan weet je nu waarom.
Mijn rugzak ging uiteindelijk voller mee dan ooit. Naast de camera nam ik schetsboeken, aquarelverf, papier, schrijfboekjes en zelfs mijn PlantWave mee, een apparaatje waarmee elektrische signalen van planten worden omgezet in muziek (lees daar meer over in dit blogbericht).
Ik had een duidelijk plan. Tijdens deze reis wilde ik nadenken over een nieuw boek en mijn bestaande boeken nieuw leven inblazen.
Maar zoals zo vaak liep alles anders.
In de vorige twee delen vertelde ik al hoe Zwitserland uiteindelijk veel meer losmaakte dan alleen creatieve ideeën. De reis zette een proces in gang dat vandaag de dag nog steeds doorgaat: van de verbouwing van onze zolder en badkamer tot een heel andere manier van kijken naar water, licht en kristallen. Het was ook het begin van deze nieuwe website, waarin fotografie, video en verhalen een veel grotere rol zijn gaan spelen. Misschien nog wel belangrijker: het was het begin van een terugkeer naar de essentie. Minder bezig zijn met alleen het maken van tekeningen, maar meer met de vraag waarom ik eigenlijk maak wat ik maak.
Waarom begon dat juist daar?
Gisteren liep ik een rondje door een park bij ons huis. De zon scheen, de vogels zongen en de bomen stonden frisgroen in blad. Het was prachtig. Toch vroeg ik me ineens af waarom Zwitserland zo'n diepe indruk op me had gemaakt, terwijl de natuur hier eigenlijk ook heel mooi is.
En toen gebeurde er iets grappigs. In gedachten verschenen achter de huizen ineens enorme besneeuwde bergtoppen. Alsof ik Zwitserland over Nederland heen projecteerde.
Op dat moment begreep ik iets. Ik voelde opnieuw het ontzag voor een berg die er niet eens stond.
In Nederland zijn we gewend het landschap naar onze hand te zetten. We bouwen, graven, verplaatsen en richten de omgeving in zoals wij dat willen. In Zwitserland werkt dat anders. Daar bepaalt de natuur de regels. Je kunt een berg bewonderen, beklimmen of fotograferen, maar hij gaat niet voor je opzij. Wie de bergen onderschat, ontdekt al snel hoeveel kracht er schuilt in sneeuw, steen en water. Tijdens onze reis maakten we dat zelf mee. Door het gevaar van sneeuw- en steenlawines bleef de Grimselpas nog gesloten.
Juist daardoor kijk je anders naar de natuur.
De natuur in Zwitserland dwingt respect af en dat gevoel maakte mij stil en opmerkzaam. Alsof al mijn zintuigen wakker werden. Ik zag beter en ik luisterde beter.
Want Zwitserland in het voorjaar, met al het stromende water, de vogels en het geluid van koeienbellen in de verte, is één groot concert van de natuur. In de video hieronder hoor je een klein stukje van die bijzondere geluidswereld: het zachte geklingel van de bellen terwijl koeien en geiten door het dal lopen, met op de achtergrond het voortdurende geluid van een stromende rivier.
Misschien is dat wel de grootste inspiratie die ik uit Zwitserland heb meegenomen. Niet een nieuwe schildertechniek of een nieuw boekidee, maar het besef dat de natuur weer centraal mocht staan in mijn werk.
De onderstaande video's vormen samen een klein inkijkje in hoe deze reis uiteindelijk doorwerkte in mijn manier van kijken, tekenen, schilderen en luisteren naar de natuur.
Na thuiskomst werkte ik Rosenlaui uit in aquarel. Het schilderij kostte me ongeveer anderhalf uur om te maken, waarbij ik gebruikmaakte van de schetsen die ik ter plaatse maakte en foto's van het landschap. De video hieronder is een timelapse, afgespeeld op ongeveer veertig keer de oorspronkelijke snelheid.
Zoals ik beschreef in deel 2 van deze serie was de Engstlensee betoverend mooi na een uitzonderlijk lang en koud voorjaar. Er dreven nog ijsschotsen op het meer, terwijl het spiegelgladde water de omliggende bergen weerspiegelde. Langs de oever waren witte krokussen en felblauwe alpen-gentianen net in bloei gekomen. Tijdens het filmen van dit bijzondere landschap sloot ik een aantal van deze bloemen aan op mijn PlantWave om hun muziek op te nemen.
In de twee video's hieronder hoor je de zachte melodieën van de witte krokussen en de felblauwe alpen-gentianen, opgenomen aan de kristalheldere oevers van de Engstlensee.
In het volgende blog laat ik zien hoe deze reis door Zwitserland uiteindelijk de inspiratie werd voor mijn nieuwe agenda- en kalendercollectie Water – A Source of Life. Terugkijkend besef ik dat de eerste zaadjes voor deze collectie juist hier werden geplant.
