Lotus of Waterlelie? Het Verschil, de Symboliek en Inspiratie in Sri Lanka
Jaren geleden, voordat ik me meer verdiepte in boeddhisme, meditatie en spirituele rituelen, reisde ik door Sri Lanka en verschillende andere Aziatische landen. Naast de schoonheid van de natuur, voelde ik me aangetrokken tot de vredige, levendige energie van tempels en heilige plekken. Vooral tot de prachtige bloemen die daar vaak op altaren te zien zijn, zoals op de foto hieronder in de beroemde Tempel van de Tand in Kandy.
In die tijd was ik vaak druk in mijn hoofd, maar deze reizen openden iets in mij. Een uitnodiging om los te laten en me spiritueel open te stellen. Terugkijkend zie ik dat dit het begin was van mijn eigen pad, gevoed door een vroege interesse in het boeddhisme en de invloed die deze reis had op mijn creatieve werk.
Een herinnering die me altijd is bijgebleven komt uit het zuiden van Sri Lanka, waar ik een boottocht maakte naar een klein eiland. Daar, vlak bij de kust, stond een Boeddhabeeld. Het was geen onderdeel van een grote tempel, maar stond als een enkel beeld omringd door een paar bloemenoffers. De zon viel prachtig op een enkele bloem op het altaar (vastgelegd op de bannerfoto hierboven) en ik had het gevoel dat iemand die bloem en de losse bloemblaadjes daar net voor mijn aankomst met zorg had neergelegd. Dat mooie moment van rust is me altijd bijgebleven.
Jaren later begon ik bloemen te schilderen in aquarel, waaronder lotusbloemen- en waterlelies. Sommige schilderijen zijn gebaseerd op foto’s die ik maakte in Diergaarde Blijdorp in Rotterdam, zoals hieronder te zien is, terwijl ik bij andere werken meer artistieke vrijheid heb genomen in kleur en vorm.
Toen ik me verder verdiepte in de symboliek van de lotus, realiseerde ik me dat ik het verschil tussen een lotus en een waterlelie eigenlijk niet precies kende. Het is een veelgestelde vraag: wat is het verschil tussen een lotus en een waterlelie?
Visueel lijken ze sterk op elkaar, maar het zijn twee verschillende planten. Waterlelies (Nymphaea) drijven meestal op het wateroppervlak, met bladeren die een inkeping hebben en bloemen die vaak op of net boven het water liggen. Lotusplanten (Nelumbo) hebben ronde bladeren zonder inkeping en de bladeren en bloemen steken vaak verder boven het water uit. De waterafstotende bladeren van de lotus hebben bovendien een bijzonder effect: water rolt er als druppels vanaf.
Een opvallend verschil zit ook in de kleuren. Waar waterlelies in veel kleuren voorkomen — van wit en roze tot blauw en paars — zijn lotusbloemen meestal wit, roze, rood of geel.
De verwarring tussen beide is heel begrijpelijk. In sommige culturen worden dezelfde namen gebruikt voor beide bloemen, en er bestaat zelfs een waterlelie met de naam Nymphaea lotus. Ook in oude Egyptische en Aziatische verhalen wordt vaak gesproken over een ‘blauwe lotus’, terwijl daarmee eigenlijk een waterlelie wordt bedoeld.
Als ik nu terugkijk naar mijn foto’s uit Sri Lanka en Blijdorp, vermoed ik dat de meeste bloemen die ik daar zag eigenlijk waterlelies zijn. Mijn aquarellen neigen daarentegen vaak meer naar de vorm van de lotus, al zit daar ook altijd een stukje interpretatie en vrijheid in.
Zowel de lotus als de waterlelie hebben diepe spirituele betekenissen in verschillende culturen. Ze staan symbool voor wedergeboorte, verlichting en innerlijke transformatie. De lotus wordt vooral vereerd om de reis die ze maakt, vanuit de modder omhoog groeiend, tot een prachtige bloem boven het water. Het herinnert ons eraan dat ook wij kunnen groeien vanuit moeilijke omstandigheden en kunnen openbloeien tot een meer bewuste en vredige versie van onszelf.
Toen ik destijds in Sri Lanka was, wist ik nog niets van deze symboliek. Maar het beeld van die ene bloem die oplichtte in het zonlicht deed iets met mij en werd misschien wel, onbewust, het begin van mijn eigen spirituele reis.
Noot: Dit artikel is aangepast naar aanleiding van een waardevolle aanvulling van een kweker van waterlelies en lotusbloemen, waarvoor dank.
